Psoriasisnagel | Psoriasis aan de nagels
Psoriasis komt vaak voor op de hoofdhuid, benen of armen. Maar ook de vinger- en teennagels worden regelmatig aangetast. Voor mensen zonder medische kennis is psoriasisnagel vaak niet eenvoudig te herkennen, omdat de aandoening zich op veel verschillende manieren kan uiten en soms wordt verward met een kalknagel. Ontdek in deze blogpost hoe je nagelpsoriasis herkent en welke middelen kunnen helpen ontstekingsgerelateerde nagelveranderingen te verminderen.
Psoriasisnagel, niet te verwarren met een schimmelnagel of kalknagel, is een specifieke vorm van psoriasis die de nagels van handen of voeten aantast. Ongeveer 40 tot 50% van alle mensen met psoriasis heeft nagelpsoriasis. Bij artritis psoriatica loopt dit percentage op tot ongeveer 80 tot 90%.
Typische kenmerken zijn kleine putjes in de nagels (putjesnagels), geelbruine olievlekken, splinterbloedingen, het loslaten van de nagelplaat (onycholyse) en bij ernstige vormen brokkelnagels.
Bij mildere gevallen kunnen uitwendige behandelingen met crèmes, zalven of bijvoorbeeld DERMASENCE Adtop 40 % Urea Oleogel helpen. Ernstigere vormen vragen vaak om een systemische behandeling met tabletten of biologicals. Ook andere behandelvormen zoals lasertherapie of bestralingstherapie zijn geschikt.
Psoriasis is een niet-besmettelijke auto-immuunziekte van de huid. Ongeveer 50% van alle mensen met psoriasis heeft ook psoriasis aan de vinger- en teennagels. Hoe ernstiger psoriasis op de huid verloopt, hoe groter de kans dat ook de nagels worden aangetast. De nagels veranderen daarbij zowel van kleur als van structuur, wat vaak gepaard gaat met een grote belasting in het dagelijks leven.
Naast de zichtbare veranderingen kunnen ook pijn en functionele beperkingen optreden. Mensen met nagelpsoriasis hebben vaak ook artritis psoriatica. Dat betekent dat ook het bewegingsapparaat van de hand- en voetgewrichten wordt aangetast. Dit kan psychisch belastend zijn en invloed hebben op zowel het privéleven als het werk.1
Wist je dat...
… ongeveer 80 tot 90% van alle mensen met nagelpsoriasis ook artritis psoriatica heeft, dus een vorm van gewrichtsbetrokkenheid?
De oorzaak van nagelpsoriasis is net als bij psoriasis vulgaris, de meest voorkomende vorm van psoriasis, een verhoogde afgifte van ontstekingsbevorderende boodschapperstoffen zoals interleukine IL-23 en IL-17. Deze cytokinen veroorzaken overmatige verhoorning (hyperkeratose) en pijnlijke ontstekingen aan de nagels.2
Meer informatie over klassieke psoriasis vind je in onze blogpost: „Psoriasis – ontstaan, werkzame stoffen en behandeling”.
Putjesnagels
Kleine puntvormige inkepingen in de nagel
Volgens een wetenschappelijke review zijn putjesnagels met 68% het meest voorkomende kenmerk van nagelpsoriasis.3 De naam verwijst naar het typische uiterlijk van de nagels: op de bovenste laag van de nagelplaat ontstaan kleine ronde of ovale putjes. Deze putjes ontstaan door een verstoorde verhoorning van de cellen die de nagelplaat vormen. Door de onvolledige verhoorning laten tijdens de nagelgroei afzonderlijke cellen los, waardoor de karakteristieke inkepingen achterblijven.3 Putjesnagels zijn echter geen eenduidig teken van psoriasis. Ze kunnen bijvoorbeeld ook voorkomen bij alopecia areata, een ontstekingsgerelateerde vorm van haaruitval.1,4
Onycholyse
Loslaten van de nagel
Onycholyse komt met 67% direct na putjesnagels als tweede meest voorkomende nagelverandering bij psoriasis. Hierbij laat de nagelplaat gedeeltelijk of volledig los van het nagelbed. Dit gebeurt meestal als gevolg van overmatige verhoorning (hyperkeratose) en plaquevorming. Door deze ophoping komt er lucht tussen de nagelplaat en het nagelbed. Het aangedane deel, meestal beginnend bij het hyponychium, verkleurt daardoor witachtig tot gelig en krijgt een brokkelige structuur.3
Olievlekken
Geelbruine verkleuringen van de nagel
Voordat een nagel gedeeltelijk of volledig loslaat, zijn vaak de zogenoemde olievlekken zichtbaar. Dit gebeurt vooral wanneer de vlekken zich in het gebied van het hyponychium bevinden. Olievlekken of salmon patches ontstaan diep in de nagel, meer specifiek in het nagelbed. Daar kunnen laesies ontstaan die door de nagel heen zichtbaar worden en gelden als een van de typische kenmerken van de aandoening. Ongeveer 18% van de mensen met nagelpsoriasis heeft deze vorm van nagelverandering.3
Brokkelnagels
Verdikte, broze nagels
Een andere vorm van nagelpsoriasis zijn brokkelnagels. Ongeveer 25% van de patiënten heeft hiermee te maken. Ze ontstaan wanneer de volledige nagelmatrix of een deel ervan wordt aangetast. Hierdoor vormt zich een nagelplaat die bestaat uit brokkelig hoornmateriaal.3,4
Splinterbloedingen
Kleine bloeduitstortingen onder het nagelbed
Bij zogenoemde splinterhemorragieën (splinterbloedingen) gaat het om circa twee tot drie millimeter lange, meestal parallel lopende blauwrode tot blauwzwarte bloeduitstortingen in het nagelbed. Deze ontstaan door beschadigde bloedvaten als gevolg van de psoriatische veranderingen van de nagelplaat.4,5
Sommige veranderingen lijken op onschuldige verkleuringen of lichte verwondingen. In sommige gevallen worden de bruine verkleuringen ook verward met een schimmelnagel (onychomycose) en wordt de aandoening daardoor niet als psoriasis herkend. Maar hoe herken je nu het verschil tussen een schimmelnagel en psoriasis?
Verkleurde, broze of verdikte nagels? Voor mensen zonder medische kennis kan dat op een schimmelnagel of kalknagel lijken, maar ook nagelpsoriasis vertoont vergelijkbare symptomen. Het is daarom niet verrassend dat de nagelveranderingen bij psoriasis en een schimmelinfectie vaak met elkaar worden verward. Uiterlijk zijn een schimmel- of kalknagel en bepaalde vormen van nagelpsoriasis vaak niet van elkaar te onderscheiden. Bovendien kunnen beide aandoeningen ook tegelijk voorkomen.
Er bestaat echter een belangrijk verschil in het ontstaan van de aandoeningen: een schimmelnagel ontstaat door extrinsieke factoren, zoals een besmetting met schimmels, terwijl nagelpsoriasis een intrinsieke inflammatoire auto-immuunziekte is.6,7
Een correcte diagnose door een dermatoloog is extra belangrijk omdat de behandeling fundamenteel verschilt. Een bezoek aan een dermatologische praktijk biedt duidelijkheid en helpt foutieve behandelingen te voorkomen.
Voor een succesvolle behandeling van nagelpsoriasis bepaalt de dermatoloog eerst de ernst van de aandoening. Neem hiervoor contact op met je dermatoloog.
Bij mildere vormen van nagelpsoriasis kan een topische behandeling (uitwendig gebruik) al helpen. Daarbij behandel je de aangedane delen van de nagel met crèmes of zalven die werkzame stoffen bevatten. Het is vaak lastig om de werkzame stoffen hun doelgebied te laten bereiken, omdat er meestal een dikke nagellaag boven het nagelbed ligt. Geschikte plekken om aan te brengen zijn daarom de nagelriem, de huid rond de nagelplaat of bij kort geknipte nagels het hyponychium (de dunne beschermende huid onder de nagelrand). Om de huid sneller toegankelijk te maken voor de werkzame stof, kan het helpen om sterk verhoornde delen van de nagel professioneel te laten frezen tijdens een hand- of voetverzorging of deze zachter te maken met keratolytische stoffen zoals ureum.
Bij ernstige vormen is vaak een systemische behandeling (inwendig werkend) nodig, zoals die ook wordt ingezet bij psoriasis vulgaris. Hiervoor zijn verschillende systemische geneesmiddelen beschikbaar die specifiek ontwikkeld zijn om symptomen van psoriasis te verlichten. Het behandelsucces bij nagelpsoriasis blijft helaas nog beperkt. Geneesmiddelen zoals biologicals en cytostatica, bijvoorbeeld methotrexaat of fluorouracil, laten echter eerste positieve resultaten zien bij de behandeling van psoriasis aan de nagels. Studies tonen aan dat de symptomen van proefpersonen bij gebruik gedurende zes tot twaalf maanden duidelijk afnamen. Naast systemische behandelingen zijn ook fotochemotherapie, lasertherapie en bestralingstherapie geschikt.4,5
Heb je slechts een milde vorm van nagelpsoriasis?
Dan is er niets op tegen om de zichtbare veranderingen te camoufleren met een gewone gekleurde nagellak. Vergeet niet je nagels regelmatig te knippen.
Als je nagels er zo uitzien…
… kun je direct beginnen met het gebruik van DERMASENCE Vitop Psoricur Scalp liquid. Het innovatieve, antiproliferatief werkende bestanddeel uit wede-extract kan helpen de overmatige productie van hoornschilfers rond de nagelriemen te verminderen. De werking van het liquid berust op een multifactoriële aanpak die niet alleen de schilfering van de huid reguleert, maar ook ontstekingsremmende, antimicrobiële en kalmerende effecten combineert.8–10 Daardoor verminderen de symptomen van nagelpsoriasis en wordt een nieuwe opvlamming voorkomen. Het liquid is vloeibaar, laat zich gemakkelijk verdelen en trekt snel in zonder een vettig laagje op de handen achter te laten.
Als je nagels er zo uitzien…
… dan kan ook DERMASENCE Adtop 40 % Urea Oleogel helpen. Dankzij het hoge gehalte ureum (40%) werkt het oleogel keratolytisch (hoornoplossend). Dat betekent dat de verdikte hoornlaag gedeeltelijk wordt verwijderd. Voor een effectief resultaat wordt aangeraden het oleogel gedurende twee weken elke ochtend en avond op de aangedane nagels aan te brengen. Voor de omliggende nagelriemen kun je DERMASENCE Vitop Psoricur Scalp liquid gebruiken. Zodra de aangedane nagels dunner zijn geworden, kun je het Vitop Psoricur Scalp liquid ook regelmatig op de nagelplaat aanbrengen.
Bronnen
- Balakirski G, Löser CR. Nagelveränderungen und Nagelerkrankungen. Dermatol. 2025;76(5):253-254. doi:10.1007/s00105-025-05492-2
- Assaf K, Irintchev MGP, Wilsmann-Theis D. Nagelpsoriasis–schmerzhaft und doch untertherapiert. Dermatol. Published online 2025:267-276. doi:10.1007/s00105-025-05495-z
- Jiaravuthisan MM, Sasseville D, Vender RB, Murphy F, Muhn CY. Psoriasis of the nail: Anatomy, pathology, clinical presentation, and a review of the literature on therapy. J Am Acad Dermatol. 2007;57(1):1-27. doi:10.1016/j.jaad.2005.07.073
- Kahl C, Hansen B, Reich K. „Stiefkind “Nagelpsoriasis. Hautarzt. 2012;63(3):184-191. doi:10.1007/s00105-011-2228-4
- Tan ES, Chong WS, Tey HL. Nail psoriasis: a review. Am J Clin Dermatol. 2012;13:375-388. doi:10.2165/11597000-000000000-00000
- Abeck D. Nagelpilz. In: Häufige Hautkrankheiten in Der Allgemeinmedizin: Klinik Diagnose Therapie. 2. Auflage. Springer; 2012:63-65.
Borelli S, Lautenschlager S. Dermatophyten-Infektion der Haut und der Nägel. Ther Umsch. 2016;73(8):457-461. doi:10.1024/0040-5930/a000818
