Kankerbehandeling en de huid | Veranderingen van de huid en verzorgingstips

Een kankerdiagnose zet voor deze mensen hun hele wereld op zijn kop. Jaarlijks krijgen in Nederland ongeveer 130.000 mensen krijgen een kankerdiagnose, en dat aantal blijft stijgen. De ziekte zelf, maar ook de verschillende behandelingen, vormen naast de enorme fysieke en mentale belasting vaak ook een flinke uitdaging voor de huid en kunnen uiteenlopende bijwerkingen veroorzaken. Om te voorkomen dat deze extra belasting nog zwaarder wordt, stellen we passende huidverzorgingsproducten voor die kunnen helpen om huidongemakken te verminderen.
 

Chemotherapie kan al snel de huidbarrière verstoren. Na 1–2 weken ontstaat vaak een zeer droge, vetarme en doffe huid. Vooral handen en voeten hebben dan extra verzorging nodig, omdat in deze gebieden gemakkelijk pijnlijke kloven en extreme droogheid kunnen optreden.

Bij een immunotherapie kan een auto-immuunreactie optreden. Dat betekent dat het lichaam zijn eigen cellen gaat aanvallen. Hierdoor ontstaan vaak acne‑achtige huiduitslag en een zeer droge huid.

Door de stralingsbelasting op de plaats van de bestraling raakt de huidbarrière vaak lokaal, en soms ook het omliggende weefsel, aangetast. Zelfs maanden tot jaren na de behandeling kan de huid nog beschadigd blijven. Dit leidt vaak tot reacties zoals branderigheid, droogheid, jeuk en roodheid op de bestralingsplek. Deze klachten worden samengevat onder de term bestralingsdermatitis.

Huidklachten door verschillende behandelingen

Bijwerkingen van chemotherapie:

De bijwerkingen van chemotherapie kunnen sterk verschillen, omdat binnen deze behandeling verschillende middelen en aanpakken worden gebruikt. Vaak raakt daarbij de huidbarrière verstoord.

  • Na 1–2 weken wordt dat meestal zichtbaar als een zeer droge, vetarme en doffe huid.
  • Dit komt doordat de talgklieren minder actief worden en de huid minder natuurlijke vochtvasthouders (NMF) bevat.
  • Vooral handen en voeten hebben in deze periode extra aandacht nodig: op de plekken waar de huid van nature wat dikker is, kunnen pijnlijke kloven ontstaan en kan de huid extreem uitdrogen.
  • Deze klachten worden het hand-voetsyndroom genoemd.
  • Daarnaast wordt de huid gevoeliger voor uv‑licht, waardoor sneller fototoxische of fotoallergische reacties kunnen ontstaan.
  • Ook neemt het risico op infecties toe, zoals herpes en schimmelinfecties van de huid.

Verzorgingsadvies bij chemotherapie:

In deze periode heeft de huid behoefte aan barrièreversterkende, kalmerende en lipidenrijke formules om haar te ondersteunen en te versterken. De DERMASENCE BarrioPro‑lijn is hiervoor bijzonder geschikt. De combinatie van de DERMASENCE BarrioPro Barrier-building Facial emulsion, de DERMASENCE BarrioPro Barrier-building Body emulsion en het DERMASENCE Vitop forte Cleansing foam bereidt de huid enerzijds optimaal voor op de belasting van de behandeling en ondersteunt anderzijds de verzorging van therapiegerelateerde huidreacties. Dit dankzij een mix van waardevolle oliën, een suikercomplex, plantenextracten en barrièreversterkende werkzame stoffen.

Onze tip: Gebruik de DERMASENCE BarrioPro Barrier-building Body emulsion bij voorkeur al voor de start van de behandeling, twee keer per dag. Zo wordt de huidbarrière optimaal versterkt. 

Voor de verzorging van pijnlijke huidkloven (rhagaden) aan handen en voeten adviseren we de Adtop 10% Urea Care cream. Dankzij de amfifiele formulering en hydraterende werkzame stoffen zoals ureum blijft de huid beter gehydrateerd en wordt verdere uitdroging voorkomen.

Bijwerkingen van immuuntherapie:

Het doel van een immuuntherapie is dat de eigen afweercellen de kankercellen herkennen en vernietigen, zonder daarbij gezonde cellen te beschadigen. Toch kan deze behandeling een auto‑immuunreactie opwekken, waarbij het lichaam zijn eigen cellen gaat aanvallen. 

  • Ernstige, acne‑achtige huiduitslag, zoals het papulopustuleuze exantheem, dat vaak in het begin van de behandeling optreedt, en een zeer droge huid, die meestal later in het behandeltraject ontstaat.
  • Bij ongeveer 60% van de patiënten verschijnt het exantheem al in de eerste behandelweken, vooral in het gezicht, op de borst of op de rug.
  • Deze huidreacties kunnen de belasting voor patiënten aanzienlijk vergroten.

Verzorgingsadvies bij immuuntherapie:

Het doel van de aanvullende verzorging is de huid te kalmeren, mogelijke huiduitslag zoals het papulopustuleuze exantheem te verzachten, en de wondgenezing van de huid te ondersteunen.
Daarvoor raden we een trio aan producten aan die samen de aangedane huid optimaal verzorgen. Dit omvat het DERMASENCE RosaMin Intensely soothing serum met de vasoactieve 5-voudig werkingscomplex datroodheid vermindert en de doorlaatbaarheid van kleine bloedvaatjes ondersteunt, het DERMASENCE Seborra Zinc repair foam als een effectieve verzorging om de wondgenezing van gesloten wondjes te bevorderen, en de DERMASENCE Vitop forte Rescue care cream. Dankzij de lamellaire structuur bootst deze crème de natuurlijke huidbarrière na en vermindert zo een gevoel van spanning en jeuk. Op de lange termijn wordt de huidbarrière versterkt en hersteld, terwijl acute ontstekingsprocessen tegelijkertijd worden gereguleerd.

Bijwerkingen van bestraling:

Door de stralingsbelasting op de plaats waar de straling het lichaam binnendringt, wordt de huidbarrière vaak lokaal en in het omliggende weefsel aangetast. Zelfs maanden tot jaren na de behandeling kan de huid nog beschadigd zijn. De gevolgen hiervan zijn huidreacties zoals:

  • Brandering gevoel, droogheid, jeuk en roodheid op de bestralingsplek, en een verhoogde fotosensitiviteit die sterk op een zonnebrand lijkt. We spreken van bestralingsdermatitis.
  • Ook de haarwortels raken beschadigd.
  • Deze huidreacties worden veroorzaakt door de vorming van zeer reactieve moleculen, de zogenaamde vrije radicalen.
  • Tijdens een bestraling dient de huid als doorgangsorgaan of reageert zij op strooistraling vanuit het lichaam, wat de hoge belasting van het huidgebied binnen het bestralingsveld verklaart.
  • Een mogelijke late complicatie van radiotherapie is het chronisch radioderm.

Verzorgingsadvies bij bestraling:

Deze huidreacties vragen om snelle verlichting door aangepaste huidverzorging. Met de DERMASENCE Polaneth Lotion wordt de acute jeuk door polidocanol verminderd en wordt de huid langdurig verzorgd. Daarnaast profiteert de huid ook hier van de BarrioPro‑verzorgingslijn van DERMASENCE. Deze lijn is speciaal afgestemd op de behoeften van de sterk geïrriteerde en rode huid en kan deze zowel tussen de behandelingen als ervoor en erna versterken en weer opbouwen.

Belangrijk: In de zes uur vóór en na de bestraling mogen er geen huidverzorgingsproducten op de bestraalde huidzones worden aangebracht.

Tip: Beperk zoveel mogelijk contact met water, omdat de planningslijnen absoluut niet mogen worden verwijderd. Kies voor een milde reiniging de DERMASENCE Tonic Refreshing facial toner. Dep de betreffende huidzone eenvoudig met een wattenschijfje en het tonic af en laat de huid drogen. Zo wordt de pH‑waarde gereguleerd en krijg je een fris huidgevoel.

Algemene aanbevelingen voor oncologische huidverzorging

Do's

  • Alleen kort contact met lauwwarm water en de huid daarna voorzichtig droogdeppen.
  • Dagelijks een hoge zonbescherming met een beschermingsfactor van 30–50 aanbrengen.
  • De focus moet liggen op een consequente verzorgingsroutine die de huidbarrière versterkt en zowel vocht als lipiden aanvult.
  • Heel belangrijk is dat de pH‑waarde van de producten binnen het huidfysiologische gebied ligt. Gezonde huid heeft een pH‑waarde van ongeveer 5,5.

Dont's

  • Gebruik geen huidverzorgingsproducten met belastende geurstoffen of sterk parfum. Het is beter om dit soort ingrediënten te vermijden.
  • Vermijd huidverzorgingsproducten met een hoge concentratie conserveermiddelen. Kies liever voor mild geconserveerde producten.
  • Stel je huid niet onnodig bloot aan externe prikkels, zoals strakke of ruwe kleding of veelvuldig contact met (te heet of te koud) water. Waar mogelijk raden we aan dit te vermijden.

 


Het is belangrijk om te weten dat therapiegerelateerde bijwerkingen per persoon sterk kunnen verschillen en dat de genoemde adviezen geen complete verzorgingsroutine zijn. Wil je uitgebreidere informatie of persoonlijke aanbevelingen? Neem dan gerust contact met ons op via mail of vraag advies in de apotheek. Bij ernstige bijwerkingen raden we een bezoek aan een dermatoloog aan.

Bronnen

  • Fitzgerald, TJ. / Jodoin, MB. / Tillman, G. / Aronowitz, J. / Pieters, R. / Balducci, S. / Meyer, J./ Cicchetti, MG. / Kadish, S. / McCauley, S. / Sawicka, J. / Urie, M. / Lo, YC. / Mayo, C. / Ulin, K. / Ding, L. / Britton, M. / Huang, J. / Arous, E. (2008): Radiation therapy toxicity to the skin. In: Dermatologic Clincal. Heft 26 (1) S. 161-72.
  • Margulies A. (2017): Haut- und Nagelveränderungen. In: Margulies A., Kroner T., Gaisser A., Bachmann-Mettler I. (eds) Onkologische Krankenpflege. Springer, Berlin, Heidelberg.
  • Varvaresou, A. / Iakovou, K. / Mellou, F. / Myrogiannis, D. / Papageorgiou, S. (2019): Targeted therapy in oncology patients and skin: Pharmaceutical and dermocosmetic management. In: Journal of Cosmetic management. Heft 19 (4), S. 782 – 788. 

Auteurs

Kimberly Stegemann, cosmetisch wetenschapper

en 

Anna Tersteeg, DERMASENCE cosmetisch wetenschapper

Ontdek meer over onze auteurs!

Onze aanbeveling bij bijwerkingen door kankerbehandelingen