Hoofdhuid | Wat helpt tegen roos?
Ons haar verzorgen lijkt vanzelfsprekend: wassen, föhnen, kammen, stylen. Pas wanneer vervelende tekens zoals schilfers of jeuk opduiken, merken we dat onze hoofdhuid extra aandacht nodig heeft.
Niet alle schilfers of roos zijn dezelfde. Vaak is het een signaal dat er iets mis is met de hoofdhuid. Verkeerde shampoos, te heet föhnen, bepaalde medicijnen of stress kunnen de oorzaak zijn. Maar ook aandoeningen zoals eczeem, psoriasis of hormonale veranderingen kunnen leiden tot een verhoogde afscheiding van huidcellen. In deze blogpost lees je meer over de meest voorkomende oorzaken van hoofdroos en hoe je het effectief aanpakt.
Wat zijn schilfers?
In de huidverzorging worden schilfers gezien als ophopingen van nog niet volledig losgelaten huidcellen (corneocyten) die zich op de bovenste huidlaag, het stratum corneum, hechten (zie afbeelding). De oorzaak hiervan is een verstoring in het natuurlijke proces van huidvernieuwing.
Hoe meer huidcellen samenklonteren, hoe zichtbaarder en groter de schilfer met het blote oog wordt.¹
De witte, fijne huidschilfertjes zijn een typisch symptoom van een droge hoofdhuid (sebostase). Daarnaast kunnen verschillende factoren de schilfervorming verergeren, zoals de aanwezigheid van gistcellen op de huid (Malassezia), maar ook huidaandoeningen als eczeem (atopische dermatitis) of psoriasis.
De gelige, wat grotere schilfers kleven vaak aan de haarlijn en het voorhoofd. Een vette hoofdhuid (seborrhoe) en de invloed van de gistsoorten Malassezia restricta en Malassezia globosa (seborroïsch eczeem) zijn hiervoor o.a. de oorzaak.
Een reinigingsroutine aangepast aan het hoofdhuidtype kan helpen om schilfers te verminderen.
Of het nu gaat om een vette of een droge schilfers: schilfers ontstaan meestal in combinatie met een verstoorde huidbarrière. Hierdoor kunnen gistsoorten van het geslacht Malassezia, die ook op een gezonde hoofdhuid aanwezig zijn, zich gemakkelijker vermenigvuldigen. Bij schilfering is deze toename onevenredig groot, waardoor er een microbiële disbalans ontstaat. Dit kan leiden tot een verdere verslechtering van de hoofdhuid en nog meer schilfervorming.²
Tip: Voor een korte, intensieve behandeling van twee weken bij elk type schilfers kun je het DERMASENCE Selensiv Shampoo gebruiken. De combinatie van seleniumdisulfide en piroctone olamine werkt effectief tegen Malassezia. Praktische tips voor de dagelijkse verzorging vind je in dit blogartikel.
Droge roos herken je gemakkelijk aan de droge, witte 'vlokken'. Deze wit-zilverachtige schilfers vallen van het hoofd en zijn dan zichtbaar op haar en schouders. Ze ontstaan wanneer de hoofdhuid extreem droog is en te weinig talg produceert. De medische term hiervoor is Sebostase. De daardoor verzwakte huidbarrière maakt het vervolgens makkelijker voor de gistsoorten (Malassezia) om zich te verspreiden en de klachten verder te verergeren.
De droge hoofdhuid ontstaat door verstoring van de natuurlijke hydrolipidenfilm en kan verschillende oorzaken hebben:
Verkeerde verzorging
Je haar te vaak of te heet wassen kan de huidbarrière van je hoofdhuid verzwakken. Vooral bij heet en langdurig wassen worden belangrijke lipiden weggespoeld. Het gebruik van agressieve shampoos die niet terugvettend werken, kan dit effect versterken. Daardoor droogt de huid steeds verder uit en ontstaan droge schilfers.³
Vaak worden deze schilfers onterecht gezien als een teken dat de hoofdhuid niet goed genoeg is gereinigd. Hierdoor gaan mensen nog vaker wassen, wat de klachten alleen maar verder verergert. Zo ontstaat al snel een vicieuze cirkel.
Externe factoren
Ook omgevingsfactoren kunnen de vorming van droge schilfers bevorderen. Zo krijgen sommige mensen in de winter, wanneer de luchtvochtigheid lager is, last van meer schilfervorming op de hoofdhuid, een klacht die in de zomer vaak weer afneemt.³
Daarnaast kunnen allergenen uit de omgeving, zoals ingrediënten in haarverf of verzorgingsproducten, bij gevoelige personen een allergische huidreactie veroorzaken (contactallergie). Ook hierbij kunnen droge schilfers ontstaan als gevolg van de ontsteking.⁴
Eczeem
Mensen met (atopisch) eczeem kunnen de aandoening ook op de hoofdhuid ontwikkelen.⁵ Hierbij heeft de huid te maken met chronische ontstekingen, waardoor de huidvernieuwing (proliferatie) versneld plaatsvindt. Onrijpe huidcellen hopen zich daardoor sneller op aan het oppervlak.
De door de aandoening verzwakte huidbarrière zorgt bovendien voor extra vochtverlies.⁶ Het resultaat: fijne, droge schilfers en een zeer gevoelige hoofdhuid die vaak gepaard gaat met intensieve jeuk.
Wat doen tegen droge schilfers?
De volgende tips kunnen helpen om je hoofdhuid tot rust te brengen, de huidbarrière te versterken en zo het microbieel evenwicht weer te reguleren:
- Gebruik milde, terugvettende shampoos wanneer de schilfers zijn ontstaan door te vaak wassen zoals de DERMASENCE Adtop Medicinal Shampoo
- Bij atopisch eczeem zijn formules met huidkalmerende ingrediënten zoals panthenol of allantoïne aan te raden.(DERMASENCE Vitop forte Mild care shampoo)
- Droge huid jeukt sneller. Werkzame stoffen zoals polidocanol kunnen jeuk verzachten en gedurende meerdere uren verminderen (DERMASENCE Polaneth Shampoo)
- Douche niet te heet: de ideale watertemperatuur ligt tussen 35 en 38°C
- Douche niet te lang: was zo lang als nodig is om te reinigen. Een langdurig vochtig milieu belast de droge huid alleen maar extra.
- Hydrateer de hoofdhuid na het wassen met een speciaal hoofdhuidproduct (zoals de DERMASENCE Polaneth Cooling scalp liquid bij acute jeuk of de DERMASENCE Vitop Psoricur scallp liquid als intensieve verzorging)
- Voedingssupplementen kunnen de huidbarrière ondersteunen, zoals DERMASENCE H³ Komplex Nutritional supplements met belangrijke vitaminen en sporenelementen.
Schilfers of psoriasis? Zo herken je psoriasis op je hoofdhuid
De schilfers die ontstaan bij psoriasis op de hoofdhuid (psoriasis capitis) moeten apart worden bekeken. Het gaat hierbij meestal ook om droge schilfers, maar ze zijn duidelijk anders dan gewone hoofdschilfers. Ze komen enkel voor op de scherp begrensde, ontstoken rode plekken, de zogenaamde plaques. Deze veroorzaken vaak intense jeuk en zijn voor veel mensen een grote belasting.⁷ Omdat de oorzaak van psoriasis in het immuunsysteem ligt, kunnen producten die alleen oppervlakkig worden aangebracht de aandoening niet genezen, maar de klachten wel verbeteren. Met kuurshampoos, zoals de DERMASENCE Selensiv Shampoo met de werkzame stoffen seleniumdisulfide en salicylzuur, kunnen plaques worden losgeweekt en kan de schilfervorming verminderen. Breng daarna het DERMASENCE Vitop Psoricur Scalp liquid aan om periodes zonder opflakkering te verlengen en de hoofdhuid intensief te verzorgen.
Aanbeveling: gebruik het shampoo kuurmatig gedurende twee weken.
Hoe ontstaat vette roos?
Vette schilfers herken je doordat ze niet naar beneden dwarrelen. Door de verhoogde talgproductie (seborroe) blijven ze aan de hoofdhuid en bij de haarlijn plakken. In tegenstelling tot droge schilfers hebben ze gelige kleur en zijn vaak wat groter. Meestal verschijnen vette schilfers rond de haarlijn op het voorhoofd en op en rond de wenkbrauwen.
Een vette hoofdhuid is genetisch bepaald, maar schilfervorming is dat niet. De vorming van vette schilfers kan ontstaan door huidaandoeningen (zoals seborroïsch eczeem, waarbij de gist, malassezia furfur, een rol speelt) of door andere interne en externe factoren.
Seborroïsch eczeem
Seborroïsch eczeem is een chronische huidaandoening waarbij de hoofdhuid te veel talg produceert. Volgens de huidige stand van onderzoek leidt dit tot een sterke toename van de gisten Malassezia restricta en Malassezia globosa. De afvalstoffen van deze gisten kunnen de huidbarrière beschadigen en ontstekingen veroorzaken.⁸
Het resultaat is een duidelijke toename van vette schilfers, die niet van de hoofdhuid “neerdwarrelen”, maar door het overtollige talg aan de haarlijn blijven kleven.
Studies suggereren daarnaast verbanden tussen seborroïsch eczeem en suikerrijke voeding, voorafgaande infectieziekten (bijvoorbeeld SARS‑CoV‑2), of hormonale disbalans.⁹ De exacte oorzaak van de aandoening wordt nog steeds verder onderzocht.¹⁰
Interne en externe factoren
Factoren zoals stress, klimaat (luchtvochtigheid) en hormonale schommelingen kunnen de talgproductie verder stimuleren en zo de vorming van vette schilfers uitlokken of verergeren.⁸ Daarnaast kunnen verkeerde haarverzorging of het gebruik van verkeerde shampoos een negatieve invloed hebben op de conditie van de hoofdhuid.
Hoe kom ik van vette schilfers af?
Om de overmatige talgproductie en de daarmee samenhangende toename van Malassezia-gisten te verminderen, kunnen de volgende verzorgingstips en producten helpen:
- Gebruik geen te heet water bij het haarwassen, want dat stimuleert juist de talgproductie
- Ook al is het moeilijk, probeer minimaal twee dagen tussen wasbeurten te laten. Te vaak wassen droogt de hoofdhuid uit, waardoor deze als compensatie nog meer talg gaat produceren
- Gebruik het DERMASENCE Selensiv Shampoo als kuurbehandeling. De combinatie van seleniumdisulfide en salicylzuur lost schilfers op, terwijl tea tree‑olie antibacterieel werkt. Dit shampoo is bedoeld als acute, tijdelijke ondersteuning
- Voor dagelijkse verzorging is de DERMASENCE Seborra Shampoo geschikt. Dankzij Octopirox® werkt het zowel tegen schilfervorming als tegen Malassezia-gisten.
- Bij jeuk en microbieel onevenwicht kun je aanvullend het DERMASENCE Polaneth Coolng scalp liquid gebruiken. Het is olievrij, niet vet en laat geen plakkerig gevoel achter.
- Breng verzorgingsproducten zoals conditioner alleen aan op de lengtes en punten, en spoel goed uit. Aan de haarwortels zorgt conditioner sneller voor vet haar.
- Reinig je haarborstel regelmatig. Restjes van stylingproducten kunnen anders zorgen dat je haar bij de aanzet sneller vet lijkt.
- Föhn niet te heet. Hitte kan de hoofdhuid irriteren en de talgproductie verder stimuleren.
Veelgestelde vragen over schilfers op de hoofdhuid
Over het gebruik van huismiddeltjes in plaats van cosmetische producten moet je voorzichtig zijn. Met name middelen zoals citroensap, maskers met baking soda en vergelijkbare “tips” die vaak in internetfora worden aanbevolen, kunnen de toch al geïrriteerde hoofdhuid verder belasten — en de schilfervorming juist verergeren.
Als schilfers maar af en toe voorkomen, bijvoorbeeld in de winter, zijn bovenstaande tips en producten meestal voldoende om de hoofdhuid te kalmeren. Heb je pijn, chronische schilfers, of merk je zelfs haaruitval, dan is medisch onderzoek noodzakelijk. Actieve ontstekingshaarden of hardnekkige schilferplekken kunnen wijzen op psoriasis, wat dermatologisch moet worden behandeld.
Bij zowel droge als vette schilfers is het belangrijk dat een shampoo mild en pH‑huidneutraal is (ongeveer pH‑waarde 5).¹¹ Afhankelijk van de oorzaak van de schilfers kunnen aanvullende, passende werkstoffen, zoals hierboven beschreven, nuttig zijn. Belangrijk om te weten: Een shampoo hoeft niet veel te schuimen om goed te reinigen. Vooral shampoos voor de gevoelige hoofdhuid bevatten vaak mildere reinigers, waardoor de schuimvorming minder is, maar de werking niet minder effectief.
Bronnen
- Piérard‐Franchimont C, Xhauflaire‐Uhoda E, Piérard GE. Revisiting dandruff. Int J Cosmet Sci. 2006;28(5):311-318. doi:10.1111/j.1467-2494.2006.00326.x
- Boekhout T, Mayser P, Guého-Kellermann E, Velegraki A, eds. Malassezia and the Skin. Springer Berlin Heidelberg; 2010. doi:10.1007/978-3-642-03616-3
- Sheth U, Dande P. Pityriasis capitis : Causes, pathophysiology, current modalities, and future approach. J Cosmet Dermatol. 2021;20(1):35-47. doi:10.1111/jocd.13488
- Hwang JC, Beatty CJ, Khobzei K, Kazlouskaya V. Allergic contact dermatitis of the scalp: a review of an underdiagnosed entity. Int J Women’s Dermatol. 2024;10(3):e167. doi:10.1097/JW9.0000000000000167
- Peters N, Peters AT. Atopic dermatitis. Allergy Asthma Proc. 2019;40(6):433-436. doi:10.2500/aap.2019.40.4265
- Frazier W, Bhardwaj N. Atopic Dermatitis: Diagnosis and Treatment. Am Fam Physician. 2020;101(10):590-598
- Mosca M, Hong J, Hadeler E, Brownstone N, Bhutani T, Liao W. Scalp Psoriasis: A Literature Review of Effective Therapies and Updated Recommendations for Practical Management. Dermatol Ther. 2021;11(3):769-797. doi:10.1007/s13555-021-00521-z
- Leroy AK, Cortez De Almeida RF, Obadia DL, Frattini S, Melo DF. Scalp Seborrheic Dermatitis: What We Know So Far. Skin Appendage Disord. 2023;9(3):160-164. doi:10.1159/000529854
- Navarro Triviño FJ, Velasco Amador JP, Rivera Ruiz I. Seborrheic Dermatitis Revisited: Pathophysiology, Diagnosis, and Emerging Therapies-A Narrative Review. Biomedicines. 2025;13(10):2458. doi:10.3390/biomedicines13102458
- Seborrhoisches Ekzem. Amboss. www.amboss.com/de/wissen/seborrhoisches-ekzem
- Zamani NAN, Md Heshamuddin NS, Jafri AA, Abdullah SS, Ariff EARE. The Effects of Temperature, pH and Moisture Exposure on Human Hair. In: Bahari MS, Harun A, Zainal Abidin Z, Hamidon R, Zakaria S, eds. Intelligent Manufacturing and Mechatronics. Lecture Notes in Mechanical Engineering. Springer Singapore; 2021:1171-1183. doi:10.1007/978-981-16-0866-7_104
Auteurs
Anna Tersteeg, cosmetisch wetenschapper
Aangepast door: Lilly Selka, DERMASENCE cosmetisch wetenschapper
Ontdek meer over onze auteurs!
Instagram
Facebook
YouTube
LinkedIn
TikTok